به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، استاد محمدباقر تحریری، تولیت مدرسه علمیه مروی، روز سه شنبه در درس اخلاق شرح خطبه متقین حضرت امیرالمؤمنین(ع)، با اشاره به ویژگی‌های رفتاری انسان‌های باتقوا در روابط اجتماعی، گفت: انسان متقی باید همه رفتار و ارتباطات خود را تا حد امکان بر اساس تقوا تنظیم کند و برای این کار، شناخت معیارهای صحیح ارتباط و توجه به آثار معاشرت با دیگران ضروری است.
وی با بیان اینکه بسیاری از صفات مثبت و منفی انسان در روابط اجتماعی بروز و ظهور پیدا می‌کند، افزود: انسان برای حرکت گسترده در مسیر تقوا، ابتدا باید نسبت به رفتارهای مختلف و آثار آنها آگاهی پیدا کند و سپس تصمیم بگیرد که این آگاهی را در زندگی خود به کار گیرد.
ارتباط با دیگران باید بر اساس معیارهای حق باشد
استاد تحریری اظهار کرد: انسان متقی در روابط اجتماعی خود باید بداند با چه کسانی ارتباط نزدیک داشته باشد، از چه افرادی فاصله بگیرد و در چه ارتباطاتی احتیاط بیشتری به خرج دهد. شاخص کلی ارتباط مثبت آن است که هم خود انسان در مسیر تقوا باشد و هم طرف مقابل، دست‌کم به معیارهای اولیه تقوا پایبندی داشته باشد.
وی ادامه داد: میزان اولیه تقوا در عمل، التزام به واجبات و دوری از محرمات الهی است و در حوزه اعتقاد و بینش نیز باید باورهای صحیح و غیرانحرافی وجود داشته باشد؛ زیرا نوع خداشناسی، پیامبرشناسی و امام‌شناسی انسان بر گفتار و رفتار او اثر می‌گذارد.
استاد تحریری با اشاره به تأثیر معاشرت بر باورهای انسان گفت: برخی افراد به دلیل بی‌دقتی در ارتباط با دیگران، دچار انحراف اعتقادی شده‌اند؛ ازاین‌رو مؤمن ناچار است روابط خود را بر محور پذیرش حق و التزام صحیح به آن تنظیم کند.
وی تأکید کرد: اگر انسان از کسی دوری می‌کند یا به فردی نزدیک می‌شود، این انتخاب باید بر اساس معیارهای عقلی و دینی باشد، نه صرفاً بر پایه تمایلات شخصی. قرآن کریم نیز در موارد متعدد، حق‌طلبان و باطل‌گرایان را معرفی کرده و صفات هر دو گروه را بیان کرده است؛ این معیارها اختصاص به زمان خاصی ندارند و در همه دوره‌ها قابل استفاده‌اند.
نزدیکی و دوری از دیگران نباید از روی نفسانیت باشد
تولیت مدرسه علمیه مروی با بیان اینکه نزدیکی به افراد دو صورت شخصی و حقانی دارد، گفت: در روابط خانوادگی، کاری و دوستانه باید همواره بررسی کنیم که ارتباط ما بر اساس حق و معیارهای الهی شکل گرفته یا تحت تأثیر نفسانیت و منافع شخصی است.
وی افزود: ممکن است یک ارتباط در ظاهر، نشانه‌های دینی داشته باشد، اما در درون آن انگیزه‌های شیطانی، مکر و سوءاستفاده وجود داشته باشد. در چنین مواردی، ظاهر ممکن است انسان را فریب دهد، اما با گذشت زمان حقیقت و باطن افراد آشکار خواهد شد.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به اینکه بخشی از حقیقت انسان در هنگام مرگ آشکار می‌شود، اظهار کرد: نوع ارتباط انسان با امام و الگوی دینی خود در این دنیا، در مراحل پایانی زندگی و پس از آن روشن‌تر می‌شود. بنابراین انسان باید از هم‌اکنون مراقب باشد که چه تفکری را الگوی خود قرار داده و چه روش اخلاقی و عملی را دنبال می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر انسان از فردی فاصله می‌گیرد، این فاصله نباید ناشی از تکبر، خودبزرگ‌بینی یا تحقیر دیگران باشد. مؤمن عزت دارد و نباید در برابر باطل سر خم کند، اما این عزت نباید به گردن‌فرازی در برابر مؤمنان و بی‌توجهی به رحمت و محبت میان آنان تبدیل شود.
مؤمنان در برابر باطل استوار و در برابر یکدیگر رحیم‌اند
استاد تحریری با اشاره به آیه «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» گفت: قرآن کریم ویژگی مهم همراهان پیامبر اکرم(ص) را استواری در برابر جریان باطل و رحمت و محبت میان مؤمنان بیان می‌کند.
وی افزود: این معیار در همه زمان‌ها قابل توجه است؛ زیرا ممکن است فردی در ظاهر خود را همراه جریان دینی نشان دهد، اما در عمل به دستورات دین پایبند نباشد و حتی در برابر آن موضع بگیرد. انسان مؤمن باید مراقب چنین دوگانگی‌هایی باشد و روابط خود را بر اساس شاخص‌های واقعی ایمان و عمل صالح تنظیم کند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به آیات ابتدایی سوره بقره درباره منافقان اظهار کرد: منافقان ممکن است در ظاهر مؤمنان را مورد تمسخر قرار دهند یا خود را همراه نشان دهند، اما در باطن مسیر دیگری را دنبال کنند. بنابراین در روابط اجتماعی، ظاهر افراد به تنهایی نباید معیار قضاوت قرار گیرد و باید رفتار و عملکرد آنان نیز مورد توجه باشد.
بیعت با حق نیازمند ثبات و پایبندی است
وی در ادامه با اشاره به آیات سوره فتح و ماجرای بیعت رضوان، اظهار کرد: یکی از جلوه‌های مهم همراهی با پیامبر اکرم(ص)، پایبندی به عهد و بیعت و ایستادگی در مسیر حق است. خداوند در آیه ۱۸ سوره فتح درباره بیعت مؤمنان با پیامبر(ص) در زیر درخت می‌فرماید: «لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِینَ إِذْ یُبَایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِی قُلُوبِهِمْ».
استاد تحریری با اشاره به ماجرای صلح حدیبیه افزود: مسلمانان با هدف زیارت خانه خدا حرکت کرده بودند، اما مشرکان مانع ورود آنان به مکه شدند. در این شرایط، مسئله اصلی، میزان اعتماد و پایبندی مسلمانان به پیامبر اکرم(ص) بود و بیعت رضوان در همین زمینه شکل گرفت.
تولیت مدرسه علمیه مروی ادامه داد: در جریان تنظیم صلح‌نامه نیز نمونه‌ای از اطاعت و تعبد حضرت امیرالمؤمنین(ع) دیده می‌شود؛ زمانی که مشرکان نسبت به عنوان «رسول‌الله» اعتراض کردند، پیامبر اکرم(ص) از امام علی(ع) خواستند آن عبارت را حذف کند و حضرت با وجود دشواری این کار، در برابر فرمان پیامبر(ص) تسلیم بودند.
استاد حوزه علمیه گفت: این حوادث نشان می‌دهد همراهی با جبهه حق تنها یک ادعای ظاهری نیست، بلکه نیازمند ایمان، تعبد، ثبات قدم و پایبندی عملی است.
همراهی با اهل حق، زمینه رشد انسان است
وی با تأکید بر اینکه انسان باید در انتخاب دوستان و همراهان خود دقت کند، افزود: ارتباط با انسان‌های صالح زمینه رشد و تقویت صفات نیک را فراهم می‌کند و فاصله گرفتن از افراد ناصالح نیز باید با هدف حفظ ایمان و تقوا صورت گیرد، نه از روی کینه و خودبزرگ‌بینی.
استاد تحریری خاطرنشان کرد: قرآن کریم در توصیف یاران پیامبر(ص) می‌فرماید آنان در پی فضل و رضوان الهی هستند و آثار سجده و بندگی در آنان آشکار است. بنابراین ملاک همراهی حقیقی، خواسته‌های شخصی و گروهی نیست، بلکه جست‌وجوی رضایت خداوند و عمل صالح است.
وی در پایان تأکید کرد: انسان متقی باید در همه روابط خانوادگی، اجتماعی، کاری و دوستانه، خود را با معیارهای حق و دستورات الهی بسنجد؛ همواره مراقب انگیزه‌های نفسانی باشد و اگر به کسی نزدیک می‌شود، این ارتباط را بر پایه مکر، منفعت‌طلبی و سوءاستفاده قرار ندهد. همچنین اگر از فردی فاصله می‌گیرد، این دوری باید به دلیل حفظ حق و تقوا باشد، نه تکبر و خودبزرگ‌بینی.
انتهای پیام/
نظر شما